صفحه اصلی >  امکانات و خدمات  > با استان ها > استان خوزستان > خوزستان را بیشتر بشناسیم 
شنبه ٠٤ اسفند ١٣٩٧

استان خوزستان با مساحت 64057 کیلومترمربع در جنوب غربی ایران در جوار خلیج فارس و اروندرود قرار دارد و مرکز استخراج نفت ایران است. شهر اهواز مرکز استان خوزستان است. خوزستان از شمال به استان لرستان، از شمال شرقی به استان اصفهان، از شمال غربی به استان ایلام، از شرق و جنوب شرقی به استان چهارمحال و بختیاری و استان کهکیلویه و بویراحمد، از جنوب به خلیج فارس و از غرب به کشور عراق محدود می شود. خوزستان یا «شکرستان» از دیرباز مهد تمدن و فرهنگ بوده و قابلیت های سرشاری داشته است. این استان از 27 شهرستان، 67 بخش، 76 شهر، 144 دهستان تشکیل شده است. بنابر سرشماری سال 1395، جمعیت استان 4710509 نفر بوده است. 

 

شهرستان های استان خوزستان

ردیف شهرستان

توضیحات

(بر اساس تقسیمات کشوری سال 1395)

تعداد بخش تعداد شهر تعداد دهستان

1

آبادان

شهرستان آبادان یکی از شهرستان های استان خوزستان در جنوب غربی ایران است. این شهرستان با شهرستان های خرمشهر، شادگان و ماهشهر هم مرز است. مرکز شهرستان آبادان شهر آبادان است. جنوب این شهرستان را خلیج فارس در بر می گیرد. آبادان با مساحت 2538 کیلومترمربع در جنوب غربی استان خوزستان جای گرفته است. آبادان پر آب ترین شهر استان خوزستان است که دو رود اروند و بهمنشیر در آن جاری است. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 271484 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 298090 نفر اعلام شده است.

بخش ها: مرکزی آبادان- اروند کنار

شهرها: اروندکنار- آبادان- چویبده

دهستان ها: بهمنشیر شمالی- بهمنشیر جنوبی- شلاهی- مینوبار- نصار- نوآباد

2 3 6

2

آغاجاری

شهرستان آغاجاری به مرکزیت شهر آغاجاری در جنوب شرقی استان خوزستان واقع شده است. آغاجاری با تصویت هیئت دولت در سال 1391 به شهرستان ارتقا پیدا کرده است. بنابر سرشماری سال 1395، جمعیت این شهرستان 17654 نفر بوده است.

بخش ها: جولکی- مرکزی آغاجاری

شهرها: آغاجاری

دهستان ها: آب باران- آغاجاری- سرجولکی

2 1 3

3

امیدیه

شهرستان امیدیه با مساحت 2330 کیلومترمربع از شهرستان های استان خوزستان در جنوب غربی ایران است. این شهرستان با شهرستان های رامهرمز، بهبهان، اهواز و ماهشهر هم مرز است. مرکز این شهرستان، شهر امیدیه است. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 90420 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 92335 نفر اعلام شده است.

بخش ها: مرکزی امیدیه- جایزان

شهرها: امیدیه- جایزان

دهستان ها: جایزان- آسیاب- چاه سالم

2 2 3

4

اندیکا

اندیکا از شهرستان های تازه تاسیس استان خوزستان است که در شمال شرقی خوزستان قرار دارد. مساحت این شهرستان 2369 کیلومترمربع است. مرکز آن شهر کوچک قلعه خواجه می باشد. این شهرستان پیش از این بخشی در شهرستان مسجدسلیمان استان خوزستان بود. جریان تبدیل شدن بخش اندیکا به شهرستان از سال 1384 آغاز و در نیمه دوم سال 1386 نهایی شد. دو سد مسجد سلیمان و شهید عباسپور و همچنین جاده بازفت از پتانسیل های این شهرستان هستند. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 50797 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 47629 نفر اعلام شده است.

بخش ها: آبژدان- چلو- مرکزی اندیکا

شهرها: قلعه خواجه- آبژدان

دهستان ها: آبژدان- چلو- شلال و دشتگل- قلعه خواجه- کوشک- للر کتک

3 2 6

5

اندیمشک

اندیمشک نام شهرستانی است در جنوب غربی ایران در شمال خوزستان و نزدیک دامنه های زاگرس، که از شمال به استان لرستان، از غرب به استان ایلام، از جنوب به شهر شوش و از شرق و جنوب شرقی به شهر دزفول محدود می شود. مساحت این شهرستان 3116 کیلومترمربع می باشد. آب و هوای اندیمشک در تابستان گرم و مرطوب و در زمستان سرد و خشک است. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 167126 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 171412 نفر اعلام شده است.

بخش ها: الوارگرمسیری- مركزی اندیمشک

شهرها: حسینیه- اندیمشک- آزادی- بیدروبه- چم گلک

دهستان ها: حسینیه- حومه- قیلاب- مازو

2 5 4

6

اهواز

شهرستان اهواز با مساحت 6835 کیلومترمربع یکی از شهرستان های ایران است که در استان خوزستان قرار گرفته است و مرکز آن شهر اهواز می باشد. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 1395184 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 1302591 نفر اعلام شده است.

بخش ها: اسماعیلیه- غیزانیه- مرکزی اهواز

شهرها: الهایی- اهواز

دهستان ها: اسماعیلیه جنوبی- اسماعیلیه شمالی- الهایی- غیزانیه- لامی- مشرحات

3 2 6

7

ایذه

شهرستان ایذه در 1082 کیلومتری تهران واقع شده است. آب و هوای آن در زمستان ها سرد و در تابستان ها معتدل است. شهرستان ایذه تا سال 1332 شمسی از توابع اهواز بود و در سال 1337 شمسی به شهرستان تبدیل شد. مساحت این شهرستان 3789 کیلومترمربع می باشد. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 203621 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 198871 نفر اعلام شده است.

بخش ها: مرکزی ایذه- دهدز- سوسن

شهرها: ایذه- دهدز

دهستان ها: دهدز- پیان- حومه شرقی- حومه غربی- دنباله رودجنوبی- دنباله رودشمالی- سوسن شرقی- سوسن غربی- مرغا- هلایجان

3 2 10

8

باغ ملک

شهرستان باغ ملک با مساحت 2259 کیلومترمربع یکی از شهرستان های استان خوزستان در جنوب غربی است. این شهرستان با شهرستان های رامهرمز، ایذه، و اهواز هم مرز است. مرکز این شهرستان، شهر باغ ملک است. این شهرستان تقریبا در شرق استان خوزستان می باشد و در عرض جغرافیایی 31-31 و طول جغرافیایی 51-49 قرار گرفته و ارتفاع آن 917 متر از سطح دریا می باشد. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 107450 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 105384 نفر اعلام شده است.

بخش ها: مرکزی باغ ملک- میداود- صیدون

شهرها: صیدون- باغملک- قلعه تل- میداود

دهستان ها: میداود- صیدون جنوبی- صیدون شمالی- رودزرد- سرله- قلعه تل- منگشت- هپرو

3 4 8
 9 باوی

شهرستان باوی با مساحت 1377 کیلومترمربع یکی از شهرستان های استان خوزستان در جنوب غرب ایران است. این شهرستان از دو بخش مرکزی و ویس تشکیل یافته و مرکز آن شهر ملاثانی است. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 89160 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 96484 نفر اعلام شده است. 

بخش ها: مرکزی باوی- ویس

شهرها: ملاثانی- ویس- شیبان

دهستان ها: ملاثانی- عناقچه- ویس- زرگان

2 3 4

10

بندر ماهشهر

شهرستان ماهشهر با مساحت 1908 کیلومترمربع یکی از شهرستان های استان خوزستان در جنوب ایران است. مرکز این شهرستان، شهر ماهشهر است. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 278037 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 296271 نفر اعلام شده است.

بخش ها: بندرامام خمینی- مرکزی بندر ماهشهر

شهرها: بندرامام خمینی- چمران- بندر ماهشهر

دهستان ها: بندرامام خمینی- جراحی

2 3 2

11

بهبهان

شهرستان بهبهان با مساحت 2999 کیلومترمربع در جنوب شرقی استان خوزستان قرار گرفته و مرکز آن شهر بهبهان است. آغاجاری شهر دیگر آن است. شهرت بهبهان به خاطر زمین های وسیع کشاورزی و فرآورده های لبنی مرغوب است. از محصولات لبنی آن می توان به ماست و پنیر این منطقه اشاره کرد. این شهرستان در فاصله 1105 کیلومتری تهران واقع شده و آب و هوای نیمه بیابانی دارد. تابستان آن گرم و سوزان است و بارندگی آن در فصل زمستان روی می دهد. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 179703 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 180593 نفر اعلام شده است.

بخش ها: مرکزی بهبهان- زیدون- تشان

شهرها: سردشت- بهبهان-تشتان- منصوریه

دهستان ها: تشان شرقی- تشان غربی- حومه- درونک- دودانگه- سردشت

3 4 6

12

حمیدیه

شهرستان حمیدیه به مرکزیت شهر حمیدیه یکی از شهرستان‌های استان خوزستان در جنوب غربی ایران است. حمیدیه با انتزاع از شهرستان اهواز در سال 1391 به شهرستان مستقلی تبدیل گردیده است. بنابر سرشماری سال 1395، جمعیت این شهرستان 53762 نفر بوده است.

بخش ها: گمبوعه- مرکزی حمیدیه

شهرها: حمیدیه

دهستان ها: جهاد- دهکده- طراح- کرخه

2 1 4

13

خرمشهر

شهرستان خرمشهر با مساحت 2298 کیلومترمربع یکی از شهرستان های استان خوزستان در جنوب غربی ایران است. این شهرستان با شهرستان های آبادان، شادگان و اهواز هم مرز است. مرکز این شهرستان، شهر خرمشهر است. این شهرستان از غرب با کشور عراق هم مرز است و جنوب آن را خلیج فارس در بر می گیرد. شهرستان خرمشهر در فاصله 994 کیلومتری تهران واقع شده است و آب و هوای بسیار گرم و مرطوب دارد. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 163701 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 170976 نفر اعلام شده است.

بخش ها: مینو- مرکزی خرمشهر

شهرها: خرمشهر- مینوشهر

دهستان ها: جزیره مینو- حومه شرقی- حومه غربی- غرب کارون

2 2 4

14

دزفول

شهرستان دزفول با مساحت 4646 کیلومترمربع از شهرستان های استان خوزستان در جنوب غربی ایران است.  شهرستان دزفول در فاصله 721 کیلومتری تهران واقع شده و آب و هوای صحرایی نسبتا خشک با تابستان های گرم و زمستان های معتدل دارد. کلمه دزفول از"دژ پل" یا"دسپول" گرفته شده است که در اصطلاح محلی"دزپیل" گفته می شود. دزفول امروزی یکی ازشهرهای مهم و آباد استان خوزستان است. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 423552 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 443971 نفر اعلام شده است.

بخش ها: سردشت- چغامیش- مرکزی دزفول- شهیون

شهرها: چغامیش- حمزه- سالند- شمس آباد- دزفول- صفی آباد- میانرود- سیاه منصور- شهر امام

دهستان ها: احمدفداله- امامزاده سیدمحمود- چغامیش- خیبر- سردشت- سیدولی الدین- شمس آباد- شهی- قبله ای- ماهوربرنجی- دره کاید

4 9 11

15

دشت آزادگان

شهرستان دشت آزادگان با مساحت 1972 کیلومترمربع یکی از شهرستان های استان خوزستان در جنوب غربی ایران است. مرکز این شهرستان شهر سوسنگرد است. این شهرستان از شرق با شهرستان های شوش و اهواز هم مرز است. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 99831 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 107989 نفر اعلام شده است.

بخش ها: بستان- مرکزی دشت آزادگان

شهرها: ابوحمیظه- بستان- سوسنگرد- کوت سیدنعیم

دهستان ها: بستان- الله اکبر- حومه شرقی- حومه غربی- سعیدیه

2 4 5

16

رامشیر

شهرستان رامشیر با مساحت 1620 کیلومترمربع یکی از شهرستان های استان خوزستان است. مرکز این شهرستان شهر رامشیر است. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 48943 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 54004 نفر اعلام شده است.

بخش ها: مشراگه- مرکزی رامشیر

شهرها: رامشیر- مشراگه

دهستان ها: مشراگه- آزاده- عبدلیه شرقی- عبدلیه غربی

2 2 4

17

رامهرمز

شهرستان رامهرمز با مساحت 1818 کیلومترمربع در شرق استان خوزستان واقع شده است. این شهرستان از شمال به شهرستان باغملک و شهرستان ایذه و شهرستان هفتگل، از شرق به شهرستان بهبهان، استان کهکیلویه و بویراحمد، از غرب به شهرستان اهواز، و از جنوب به شهرستان رامشیر محدود است. شهرستان رامهرمز در فاصله 1008 کیلومتری تهران واقع شده و آب و هوای گرم دارد. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 105418 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 113776 نفر اعلام شده است.

بخش ها: ابوالفارس- رودزرد- سلطان آباد- مرکزی رامهرمز

شهرها: رامهرمز

دهستان ها: ابوالفارس- حومه شرقی- حومه غربی- سلطان آباد- جره- رستم آباد- سه تلون- ماماتین

4 1 8

18

شادگان

شهرستان شادگان با مساحت 3598 کیلومترمربع یکی از شهرستان های استان خوزستان در جنوب غربی ایران است. این شهرستان با شهرستان های آبادان، خرمشهر، ماهشهر و اهواز هم مرز است. مرکز این شهرستان، شهر شادگان است. جنوب این شهرستان به خلیج فارس راه دارد. این شهرستان در فاصله 971 کیلومتری تهران قرار دارد و آب و هوای آن گرم بیابانی است. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 153355 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 138480 نفر اعلام شده است.

بخش ها: مرکزی شادگان- خنافره- دارخوین

شهرها: شادگان- دارخوین- خنافره

دهستان ها: آبشار- بوزی- جفال- حسینی- سالمی- ناصری- دارخوین- دریسیه

3 3 8

19

شوش

شهرستان شوش با مساحت 3630 کیلومترمربع یکی از شهرستان های شمالی استان خوزستان است. مرکز این شهرستان شهر شوش است. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 202762 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 205720 نفر اعلام شده است.

بخش ها: شاوور- مرکزی شوش- فتح المبین

شهرها: الوان- شاوور- فتح المبین- شوش- حر

دهستان ها: شاوور- سرخه- آهودشت- بن معلی- چنانه- حسین آباد- سیدعباس

3 5 7

20

شوشتر

شهرستان شوشتر با مساحت 2433 کیلومترمربع یکی از شهرستان های استان خوزستان است. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 191444 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 192028 نفر اعلام شده است.

بخش ها: مرکزی شوشتر- شعیبیه- میان آب

شهرها: گوریه- شوشتر- شرافت- سرداران

دهستان ها: سردارآباد- شعیبیه شرقی- شعیبیه غربی- شهیدمدرس- میان آب جنوبی- میان آب شمالی

3 4 6

21

کارون

شهرستان کارون به مرکزیت شهر کوت عبدالله، یکی از شهرستان‌های استان خوزستان است که دارای مساحتی بالغ بر 5 هزار کیلومترمربع می باشد.این شهرستان از طرف شمال و شرق به شهرستان اهواز، از جنوب به شهرستان شادگان و از غرب به رودخانه کارون منتهی شده است. شهرستان کارون دارای آب و هوای گرم و مرطوب است و در فصل گرم تابستان درجه حرارت آن تا بالای 50 درجه سانتی گراد می رسد. کارون در تاریخ 12 بهمن ماه سال 1391 با انتزاع از شهرستان اهواز به شهرستان های استان اضافه گردید. شهرستان کارون به لحاظ موقعیت جغرافیایی در مسیر تردد خیل عظیم مسافرانی است که هر ساله در قالب مسافرین نوروزی، تابستانی و کاروان های راهیان نور از منطقه گذر می نمایند. بنابر سرشماری سال 1395، جمعیت این شهرستان 105872 نفر بوده است.

بخش ها: سویسه- مرکزی کارون

شهرها: کوت عبدالله

دهستان ها: سویسه- قلعه چنعان- کوت عبدالله- موران

2 1 4

22

گتوند

شهرستان گتوند با مساحت 973 کیلومترمربع یکی از شهرستان های استان خوزستان است. مرکز این شهرستان شهر گتوند است. مردم ساکن در شهرستان گتوند متعلق به قوم بختیاری می باشند. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 64951 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 65468 نفر اعلام شده است.

بخش ها: مركزی گتوند- عقیلی

شهرها: ترکالکی- سماله- گتوند- جنت مکان- صالح شهر

دهستان ها: عقیلی جنوبی- عقیلی شمالی- جنت مكان- كیارس
2 5 4

23

لالی

شهرستان لالی با مساحت 1400 کیلومترمربع یکی از شهرستان های استان خوزستان است. مرکز این شهرستان، کهن شهر لالی است. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 37381 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 37963 نفر اعلام شده است.

بخش ها: حتی- مرکزی لالی

شهرها: لالی

دهستان ها: حتی- جاستون شهه- دشت لالی- سادات
2 1 4

24

مسجدسلیمان

شهرستان مسجدسلیمان با مساحت 2176 کیلومترمربع یکی از شهرستان های استان خوزستان است. مرکز این شهرستان شهر مسجدسلیمان است. مردم مسجدسلیمان لر بختیاری هستند. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 113257 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 113419 نفر اعلام شده است.

بخش ها: عنبر- گلگیر- مرکزی مسجدسلیمان

شهرها: گلگیر- مسجدسلیمان

دهستان ها: تمبی گلگیر- تل بزان- جهانگیری- جهانگیری شمالی- ذیلابی- عنبر
3 2 6

25

هفتگل

شهرستان هفتگل با مساحت 1436 کیلومترمربع از شهرستان های استان خوزستان در جنوب غربی ایران با مرکزیت هفتگل است. این شهرستان در سال 1387 به تقسیمات کشوری اضافه گردید. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 22391 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 22119 نفر اعلام شده است.

بخش ها: مرکزی هفتگل- رغیوه

شهرها: هفتگل

دهستان ها: رغیوه- حومه- گزین
2 1 3

26

هندیجان

شهرستان هندیجان یکی از شهرستان های استان خوزستان است. مرکز این شهرستان شهر هندیجان است. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 37440 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 38762 نفر اعلام شده است.

بخش ها: چم خلف عیسی- مرکزی هندیجان

شهرها: زهره- هندیجان

دهستان ها: چم خلف عیسی- هندیجان شرقی- هندیجان غربی- سورین
2 2 4

27

هویزه

شهرستان هویزه با مساحت 2757 یکی از شهرستان های استان خوزستان است که در سال 1387 از شهرستان دشت آزادگان اعلام استقلال نمود. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 34312 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 38886 نفر اعلام شده است.

بخش ها: نیسان- مرکزی هویزه

شهرها: هویزه- رفیع

دهستان ها: نیسان- هویزه جنوبی- هویزه شمالی- بنی صالح
2 2 4


تاریخ و فرهنگ استان

استان خوزستان یکی از کهن ترین کانون های تمدن بشری است که قدمت آن در شوش به 6000 سال پیش می رسد. در هزاره چهارم قبل از میلاد دولت مقتدر عیلام در شوش پایه گذاری شد و در هزاره اول پیش از میلاد، توسط آشوریان منقرض گردید. در سال 640 قبل از میلاد شوش به دست آشوری ها تسخیر و به دو بخش تقسیم شد. قسمت شمالی یعنی انزان به دست پارس ها افتاد که از مدت ها پیش در این ناحیه مسکن گزیده بودند و قسمت جنوبی آن به تصرف آشور درآمد. در سال 538 قبل از میلاد کوروش هخامنشی به بابل لشکر کشید و سرزمین عیلام را تصرف کرد و شهر شوش را به عنوان یکی از پایتخت های هخامنشی برگزید. داریوش در سال 521 قبل از میلاد شوش را مورد توجه قرار داد و در آن کاخ باشکوهی به نام"هدیش" احداث کرد. حکومت ساسانی بناهای زیادی در اهواز، شوشتر و شمال اندیمشک ایجاد کرد. پس از شکست ایران به دست عرب های مسلمان حکومت خوزستان به دست خلفای اموی و عباسیان افتاد. در سال 326 هجری قمری معزالدوله دیلمی کرمان و خوزستان را تصرف کرد. در زمان فتحعلی شاه قاجار خوزستان به دو بخش تقسیم شد. پس از جنگ ایران و انگلیس در سال 1273 هجری قمری تا چهل سال خوزستان آرام بود. در این زمان عشایر عرب به چند بخش تقسیم شده و هر بخش شیخی جداگانه داشت. طی 80 سال گذشته استان خوزستان - غیر از دوران جنگ تحمیلی عراق بر ایران - همواره توسعه یافته و امروزه یکی از نواحی استراتژیک ایران به حساب می آید.


جاذبه های طبیعی و تفریحی

 تالاب

  • تالاب شادگان

تالاب شادگان 296 هزار هکتار مساحت دارد و سطح تالاب با گیاهان متفاوت پوشیده شده و محل مناسبی برای زیست انواع پرندگان آبزی مهاجر است که در پاییز از شمال اروپا، کانادا و سیبری به این منطقه روی می آورند. این تالاب زیستگاه و محل زاد و ولد "اردک مرمری" در جهان است و پرندگانی چون "گیلانشاه خالدار" و "کراس آفری - قایی" نیز از نمونه هایی بسیار کمیاب هستند که در پیرامون این تالاب یافت می شوند.

  • تالاب هور مزرعه

باتلاق مزرعه بین دو رودخانه دز و کرخه (جنوب دزفول) قرار گرفته است و بخشی از رودخانه شاوور به آن می ریزد.

  • تالاب هورالعظیم

طول این هور عظیم 100 کیلومتر و عرض آن 75- 15 کیلومتر است. از طرف مغرب به وسیله رودخانه دجله، از طرف مشرق به وسیله جلگه صاف ایران محدود شده است. سراسر هور از نی پوشیده است. عمق آب آن در کناره های هور کم در وسط آن بیش از 7 متر است.

  • تالاب هورالدورق

باتلاق نسبتا وسیع دورق در محدوده جنوب غربی خوزستان قرار دارد. رود جراحی پس از عبور از شادگان (فلاحیه) به آن می ریزد. ماهی، طیور (پرندگان)، نی (قصب)، لویی (بردی) و نمک در آن یافت می شود.

رودخانه

  • اروندرود

رودخانه اروندرود در شهرستان های خرمشهر و آبادان و در مرز ایران و عراق جریان دارد و از تلاقی رودخانه های دجله و فرات در نقطه ای به نام قرنه، در 110 کیلومتری شمال غربی آبادان تشکیل شده و از کنار شهر بصره می گذرد و به خلیج فارس می ریزد.

  • رود جراحی

رودخانه جراحی در شهرستان های کهگیلویه و بویراحمد، بهبهان، رامهرمز و بندر ماهشهر جاری است و از کوه های راه باریک، سفید و گل گیلک در 53 کیلومتری شمال غربی یاسوج سرچشمه می گیرد. رودخانه جراحی پس از طی مسافت طولانی و پیوستن به رودهای متعدد به نام رودخانه مارون وارد شهرستان بهبهان و سپس دهستان آغاجاری می شود. این رودخانه پس از عبور از جنوب شهرستان رامهرمز و شهر رامشیر به نام رودخانه جراحی وارد شهرستان بندر ماهشهر و سپس به خلیج فارس وارد می شود.

  • رودخانه کرخه

رودخانه کرخه که بعد از رودخانه های کارون و سفیدرود از نظر طول سومین رود ایران است از آبخیزهای جنوب شرقی کرمانشاه سرچشمه گرفته و پس از طی مسافتی طولانی و پیوستن به ریزابه های متعدد به رود "قره سو" تغییر نام داده و در طول مسیر با رودخانه هایی مانند تنگ کنشت، گاماسیاب مخلوط گردیده از دره میان کوه گله و کوه سفید در غرب به سوی جنوب روان می شود.

  • رودخانه کارون

رود کارون پرآب ترین و طویل ترین رودخانه ایران است. از چشمه سارهای دامنه کوه های ونگ و زردکوه در دهستان شوراب در 91 کیلومتری شهرکرد سرچشمه گرفته و به نام آب کوهرنگ از دره غربی زردکوه به سوی جنوب غربی روان می شود.

  • رودخانه زهره

رودخانه زهره در شهرستان های بهبهان، بندر ماهشهر، ممسنی و گچساران جاری است. طول این رودخانه 490 کیلومتر و ارتفاع آن از سرچشمه 2850 متر است. رودخانه زهره از شمال غربی اردکان سرچشمه گرفته و پس از طی مسافتی طولانی وارد شهرستان ممسنی و سپس به شهرستان گچساران وارد می شود و به زهره تغییر نام می دهد. پس از شهرستان بهبهان با رودخانه خیرآباد مخلوط شده و سرانجام در 36کیلومتری جنوب غربی هندیجان به خلیج فارس می ریزد.

سایر رودخانه های استان خوزستان عبارتند از: خور- نهربهره- نهرگاهی- شاهور

سایر رودخانه ها در شهرستان ایذه عبارتند از:آب سر حوض- آب سوسن- آب شلا- ابوالعباس- اعلا- بولاواس- صیدون- لیراب- آب دم دلی- آب سوسن- مرغاب

سایر رودخانه ها در شهرستان دزفول عبارتند از: آب بید- آب چم چولی- آب دز- آب زالکی- آب سرخ- آب ممک- آب میره- سرخاب- روفایه- گلال لب سفید- گلال مورت- لیوس- بختیاری و شورلالی- گلال و آب گوررو

سایر رودخانه ها در شهرستان رامهرمز عبارتند از: آب دره نج- ابوالفارس- تلخ- دره دیم خرکن- دره سلیمانی- گزین- گوپال- مارون- لیراب- سمه- سوردز گیلی و ماله- رامهرمز

سایر رودخانه ها در شهرستان مسجدسلیمان عبارتند از:آب برکه- آب پیدا- آب چگامن- آب دره کولاه- آب کیارس- سبز آب- تیریفی- تینا- هرکش- آب شور

 و رودخانه نهر شادگان در شهرستان خرمشهر را می توان نام برد.

کوه

  • دوتو

کوه جنگلی دوتو در جنوب شرقی ایذه واقع شده و حدود 3170 متر ارتفاع دارد. این کوه از جنوب به کوه کله و از شمال به کوه لیراب متصل است. دامنه های شرقی این کوه به دره رودخانه سیراب و دامنه های غربی آن به دره رودخانه صیدون منتهی می شود. در دامنه غربی این کوه، چشمه و دریاچه کوچکی وجود دارد. دامنه های این کوه از جنگل پوشیده شده و جزء کوهستان مونگشت از کوهستان بزرگ زاگرس به شمار می رود.

  • اشکفت دراز

کوه اشکفت دراز در 43 کیلومتری شمال غربی بهبهان با ارتفاع 2330 متر واقع شده است. رودخانه قلات از این کوه سرچشمه می گیرد. این کوه به صورت رشته ای از شمال غربی به سوی جنوب شرقی کشیده شده و بخشی از آن را جنگل های بلوط پوشانیده است.

  • مهره

کوه مهره در جنوب شرقی رامهرمز واقع شده و حدود 2849 متر ارتفاع دارد. رودخانه تلخ از این کوه سرچشمه می گیرد. این کوه از شمال غربی به کوه تنبلان، از جنوب به کوه چادون و از جنوب شرقی به سیاه کوه متصل است و جزء رشته کوه سفید از کوهستان بزرگ زاگرس به شمار می رود. این کوه جنگلی در مرز شهرستان های رامهرمز، ایذه و کهگیلویه قرار دارد.

  • مونگشت (منگشت)

بخشی از کوهستان مونگشت در شهرستان ایذه واقع شده و کوه های بلندی دارد. این کوهستان یکی از طویل ترین رشته های فرعی سلسله جبال زاگرس به شمار می رود. بلندترین قله این کوهستان با 3613 متر ارتفاع در فاصله 55 کیلومتری جنوب شرقی ایذه واقع شده است. رودخانه های هلایجان، آب زردک و صیدون از دامنه های غربی و رودخانه های لیرات وسمه از دامنه جنوبی وسه شاخه های خرسان و کارون از دامنه های شرقی این کوهستان سرچشمه می گیرد.

  • سفیدون

کوه سفید دون در دهستان اندیکا در مسجد سلیمان قرار گرفته 2776 متر ارتفاع دارد. رودخانه های تالوک، پول کول و آب شیرون از دامنه های این کوه سرچشمه می گیرند. کوه سفیدون از شمال به کوه زنگاب و از جنوب شرقی به کوه مونار متصل است.

  • شاهرود

کوه شاهرود در دهستان میانکوه دزفول واقع شده و 2550 متر ارتفاع دارد. رودخانه های شاهرود و شصت ماهرو از این کوه سرچشمه می گیرند. این کوه از جنوب به کوه گوشتون و از شمال به کوه برنج متصل است.

  • برده نخش

ارتفاعات برده نخش در 44 کیلومتری شمال ایذه واقع شده اند. کوه برده نخش 2250 متر ارتفاع دارد.

از دیگر قله ها می توان کوه تپه فولی- کوه خرفخون- کوه خنریره- کوه سربال و کوه میش داخ در شهرستان اهواز، کوه آرام- کوه آهنگری- کوه بدرنگان- کوه چلا- کوه زرین کوه- کوه سام- کوه گیلان- کوه سه پران و کوه سلطان ابراهیم در شهرستان ایذه، کوه بند گلال- کوه پازنان- کوه شیبکر- کوه عربون و کوه قلعه احمد و محمود در شهرستان بهبهان، کوه بیشه بزان- کوه کیگا- کوه اسکندرخندان-کوه پالنگان- کوه نساراوله- کوه نودر و کوه آب سورکلی در شهرستان دزفول، کوه تنبلان- کوه قلعه نجف و کوه دشت کلات در شهرستان رامهرمز، کوه آب انبار- کوه پیراحمد- کوه تل- کوه گچ- کوه گلک و کوه هفت چشمه در شهرستان شوشتر، کوه آسماری- کوه انبار اسبی- کوه بابا زاهد- کوه تل گاوی- کوه چال میدان- کوه گچ نرگس- کوه نونار و کوه ابورستان در شهرستان مسجد سلیمان را نام برد.

تنگ

  • تنگ صئولک

تنگ صئولک در بخش مرکزی شهرستان مسجد سلیمان واقع شده است. در این تنگ نقاشی هایی وجود دارد که الهه یا مغی را نشان می دهد که 15 نفر در دو صف در محضر آن مغ ایستاده اند.

  • تنگ تک آب

تنگ تک آب در 20 کیلومتری شمال شرقی بهبهان واقع شده است. تنگ تک آب را "دربندپارس" نیز گفته اند. بر فراز و نشیب این تنگه، بخش هایی از جاده سنگفرش شاهی هخامنشی به جا مانده است. بر بلندی کوه خاویز، در بلندترین جای گذرگاه، دو سنگ نبشته قاجاری به نظم و نثر وجود دارد. سنگ نبشته دیگری به خط کوفی در 7 رج از سده های نخست اسلامی به جامانده بود که هنگام ساختن کانال های سد مارون، با انفجار، نابودشده است.

دریاچه

  • دریاچه سد دز

این سد به ارتفاع 203 متر بلندترین سد خاورمیانه و ششمین سد مرتفع جهان در 15کیلومتری شمال شهر دزفول بر روی رودخانه دز بنا گردیده است.

  • دریاچه سد کرخه

سد کرخه بر روی رودخانه کرخه بنا شده و از نوع سدهای انحرافی است. طول سد192 متر و ارتفاع آن 9 متر است.

  • دریاچه سد کارون

احداث سد کارون (مشهید عباسپور) در شمال شرقی مسجد سلیمان بر روی رود کارون احداث شده است. ارتفاع این سد 200 متر و طول تاج آن 380 متر است.

  • دریاچه سد خلیل خان

سد قدیمی خلیل خان در بخش لالی شهرستان مسجد سلیمان و بر روی رودخانه بهاره ای که از تنگ امام زاده بابا احمد جاری می شود بسته شده و هنوز خرابه های آن باقی است.

بندهای تاریخی

بند دارا، بند دختر، بند قیر و بند خاک در شوشتر از آثار دوره ساسانیان هستند.

آبشارهای تاریخی شوشتر

آبشارهای شوشتر از آثار تاریخی و دیدنی این شهر هستند. آبشارها در کنار شاخه گرگر و در نزدیکی سیکا قرار دارند. آبشارهای شوشتر در سال 1233 هجری قمری برای نگهداری بند میزان ساخته شده است. در همان سال برای جلوگیری از ویرانی مجدد بند، سد دیگری احداث شد و سپس دهانه های بند میزان مسدود و مسیر رود گرگر خشک شد. سد گرگر نیز در مسیر رودخانه گرگر ساخته شد و رخنه هایی از بالای این سد در دو دیواره رودخانه مشرف به دره رود گرگر در میان صخره ها احداث گردید. در نتیجه آب پشت سد گرگر (پل گرگر) در مسیر رخنه های دیواره رودخانه طرف پایین سرازیر شد و آبشارهای کنونی به وجود آمد و خطر شکستن بند میزان نیز از بین رفت.

جنگل ها و دشت ها

جنوب و مغرب استان خوزستان، جلگه ای فراخ است که بر سطح فرسایشی رسوبات جوان دوره ترشیاری گسترش یافته است. قسمت اعظم این جلگه ها، از آبرفت های رودهای کارون، کرخه و جراحی به وجود آمده است. این جلگه با شیب ملایمی به سوی جنوب تا سواحل خلیج فارس امتداد دارد. شمالی ترین نقطه آن حوالی دزفول است. قسمت جنوبی آن از اراضی بسیار پست و مسطحی تشکیل شده که از تاثیر جزر و مد دریا به وجود آمده است. بر اثر تنوع آب و هوا و نوع خاک برخی از مناطق خوزستان را جنگل های تنک مرکب از بوته زار، درختچه و درختان پوشانیده است. در دامنه کوه سولک جنگل بزرگی از درختان بلوط، بادام جنگلی و غیره وجود دارد. در کرانه های رودخانه کرخه جنگل بزرگی ایجاد شده که درختان بزرگ و درهمی دارد. مسیر اکثر رودخانه های خوزستان سرتاسر از درختان جنگلی گز پوشیده است. در فصل بارندگی که از نیمه آبان شروع می شود و تا اواخر فروردین ماه ادامه می یابد گیاهان فراوانی می رویند. در نواحی مرطوب جنس گیاهان از نوع قارچ، خزه و گلسنگ است. پوشش گیاهی در ارتفاعات بختیاری به چراگاه دام عشایر تبدیل شده است. پوشش گیاهی شمال و شمال شرقی به صورت استپ کوهی و کوهپایه ای است و دارای درختان انجیر، بادام کوهی، کنار، سدر، گون، بلوط و ... است.

مناطق حفاظت شده حیات وحش

کرانه های دریاچه ها، مرداب ها، هورها، آب ها و سواحل بسیار غنی و زیبای خلیج فارس، کوه های بلند و برف گیر شمال و شرق و جلگه بسیار پست و گرم خوزستان شرایط طبیعی با اقلیم هایی متفاوت پدید آورده و سراسر آن را به زیستگاه های حیات وحش تبدیل کرده است. کرخه به عنوان یکی از چهار منطقه طبیعی کشور شناخته شده است که از نظر زیست محیطی ارزش فراوانی دارد. زیستگاه کرخه از روستای سرخه در جنوب جاده اندیمشک - دهلران تا روستای خلاف در شمال حمیدیه اهواز یکی از مهم ترین زیستگاه های طبیعی حیات وحش به شمار می رود و گونه گوزن زرد ایرانی آن بسیار معروف است. زیستگاه کرخه بیش از 13 هزار هکتار مساحت دارد. گونه های جانوری استان خوزستان به ویژه در ناحیه کرخه عبارتند از: غاز، حواصیل، اردک، لک لک، مرغ، هوبره، مرغ نوک دراز، تیهو، کبک، قمری، سار، کلاغ سیاه، شیر، پلنگ، آهو، گراز، موش، گربه تیغی یا تشی، سنجاب، میش و... که در پیوستگی با طبیعت و اقلیم و گونه های گیاهی و آبزیان جذابیتی منحصر به فرد دارند.


آثار تاریخی و فرهنگی

بقعه

  • بقعه دانیال نبی

بقعه دانیال پیغمبر در ساحل شرقی رودخانه شائور شوش واقع شده است. این بقعه مدفن یکی از پیامبران بنی اسرائیل است.

  • بقعه شاه رکن الدین

بقعه شاه رکن الدین در شرق دزفول قرار دارد و از حرم، ایوان ها و ساختمان های دو طبقه تشکیل شده است. برفراز بنا، گنبد رک دوازده ترکی قرار دارد. شیوه کاربندی زیر گنبد از کارهای قرن نهم ه. ق است.

  • بقعه براء بن مالک

بقعه براء بن مالک در شمال شوشتر و در مقابل قلعه سلاسل واقع شده و از کهن ترین مقبره های دوران اسلامی در ایران است. براء بن مالک انصاری از صحابه پیغمبر (ص) است. درون بقعه و گنبد داخلی به سبک دوران صفوی ساخته شده است.

  • بقعه هفت شهیدان

بقعه هفت شهیدان در میان گورستان آبادی هفت شهیدان واقع شده است. بنای اصلی بقعه به دوران قاجاریه مربوط است.

  • بقعه خضر

این بقعه در شهر شوشتر واقع شده و مجموعه ای مرکب از دو حیاط، بقعه و ایوان های وابسته به آن هاست. بر پیشانی طاق سنگی سرخ رنگ تاریخ 762 ه. ق حک شده است. بقعه به شکل چهار ضلعی در پایین و هشت ضلعی در بالاست طاق های زیر گنبد از آثار دوران سلجوقی است. در طاق ورودی یکی از ایوان های مجموعه، بر روی گچ با خط شکسته خوش شعری به تاریخ 1248 ه. ق کتابت شده است.

امامزاده

  • امامزاده عبدالله

این آرامگاه در جنوب شهر شوشتر بر فراز تپه ای واقع شده و پیرامون آن را گورستانی کهن فرا گرفته است. سر در سنگی ورودی آن به دوره صفویه مربوط است. این امام زاده یک در چوبی قدیمی به تاریخ 1035 ه. ق دارد. بنای کنونی بقعه از آثار مهدی علیخان - حکمران شوشتر در زمان شاه عباس صفوی در سال 1002 ه. ق است. نسبت امام زاده را به امام زین العابدین (ع) می رسانند.

  • امامزاده شاه میرعلی حسین

این امام زاده در قسمت جنوبی شهرستان بهبهان قرار گرفته است. در مدخل اتاقی که مقبره در آن قرار دارد، چارچوبی با دو لنگه وجود دارد که بر هر لنگه آن سه کتیبه نوشته شده است. در قسمت قدیمی تر کتیبه ها، چهار بار نام "علی" (ع) دیده می شود. تاریخ آن سال 1053 ه. ق مصادف با سلطنت شاه عباس دوم صفوی است.

از دیگر امامزاده ها می توان امام زاده سید حسن- بقعه امام رضا دیمی- بقعه سید محمد گیاهخوار- بقعه سید محمد ماهرو و بقعه شابوالحسن/شامرد در شوشتر،بقعه ابودانیال- بقعه پیراسحاق- بقعه عباس علی/عباس عظیم و بقعه پیرروبن در دزفول، بقعه شاه ابوالقاسم- بقعه بابازید گیلانی- امام زاده آغابرکت عنبر- امام زاده سادات لالی- امام زاده شهسوار ابراهیم در ایذه- بقعه سید حسن زاهدان در رامهرمز- بقعه پیر شجاع در شوش و امام زاده اباذر در بهبهان  را نام برد.

مسجد

  • مسجد جامع دزفول

مسجد جامع دزفول در میدان مرکزی شهر دزفول واقع و از آثار قرن سوم یا چهارم هجری قمری است که در قرن هفتم، نهم، دوازدهم و در دوره های متاخر تعمیر و گسترش یافته است.

  • مسجد ملا علیشاه

مسجد ملاعلیشاه در نزدیکی اتاق آقامیر در شهر دزفول واقع شده است. نوار حاشیه ای دومحراب، حاشیه مارپیچی و داخل محراب نقش خاتمی و گچبری صفوی دارد.

  • مسجد شوش

بقایای این بنا بر بالای تپه باستانی شوش واقع شده است. کتیبه هایی از آجر تراشیده و به خط کوفی در حاشیه جنوب شرقی حیاط آن به دست آمده است. در گوشه شرقی مسجد، بقایای مناره ای با راه پله مارپیچ کشف شده است. "گیرشمن" این مسجد را به قرن اول هجری قمری مربوط میداند.

  • مسجد جامع شوشتر

مسجد جامع شوشتر در غرب شوشتر واقع شده و از آثار اوایل دوره اسلامی است. ساخت آن را به المعتضد بالله خلیفه عباسی نسبت می دهند که در دوره صفوی مرمت و بازسازی شده است.

آرامگاه، عبادتگاه

  • آرامگاه شاه ابوالقاسم

آرامگاه شابوالقاسم در سمت راست جاده دزفول - شوشتر واقع شده است. در این بقعه، ضریحی چوبین با مشبک فلزی بدون کتیبه قرار داده اند. برخی از محققان بر این اعتقادند که این بقعه، مدفن یعقوب لیث است که در سال 265 ه. ق در نزدیکی جندی شاپور و نزدیک بقعه قدیمی شابوالقاسم درگذشته است.

  • برد نشانده

برد نشانده یکی از عبادتگاه های ایران باستان است که تشریفات مذهبی آن در فضای آزاد انجام می گرفت. ساختمان این بنا به پارس ها و هخامنشیان مربوط است ولی نقوش برجسته روی سنگ های آن به عهد اشکانیان تعلق دارد. "مجسمه هراکلیتوس یا هرقل" با ارتفاع بیش از 2 متر از زیر خاک این معبد بیرون آورده شده است. این محوطه شامل سه قسمت کاملا متمایز است: کاخ، تختگاه مقدس یا نیایشگاه (شرح کاخ) و سکونتگاهی در شمال. آثار کهنی از این بنای تاریخی به دست آمده است که در موزه های داخل و خارج نگهداری می شوند. مهمترین این آثار عبارتند از: ظروف سفالی، سکه های قدیمی و مجسمه های باستانی

  • چغازنبیل

چغازنبیل در 45 کیلومتری جنوب شرقی شوش واقع شده و تنها یادگار شهری است که در حدود سال 1300 پیش از میلاد ساخته شده است. این شهر که در فاصله 2 کیلومتری رود دز قرار داشت به نام "شهر اونتاش گال" مشهور بود. این شهر یادگار تمدن عیلام جدید است که از سه حصار تو در توی خشتی تشکیل شده و دروازه اصلی آن بر روی حصار بزرگ در جبهه شرقی قرار دارد. مجموعه این شهر و آثار تمدن عیلام در هفت تپه در سال 640 پیش از میلاد توسط حمله آشوریان به سر کردگی "آشوربانیپال" ویران گردید و حاکمیت عیلامی ها پس از هزاران سال منقرض شد.

خانه

  • خرف خانه

خرف خانه مشتمل بر دخمه هایی است که بر روی صخره ای در خارج شهر شوشتر ایجاد شده است و احتمالا به دوران مادی و پارتی مربوط می باشد. این دخمه ها را به زرتشتیان نسبت داده اند. ضمنا در میان عوام گفته می شود که در گذشته افراد مسنی را که نزدیکانشان از نگهداری آنان ناتوان می شدند، در درون این دخمه ها می گذاشتند و هر بار مقداری آب و غذا برایشان می بردند تا این که مرگ آن ها فرا به رسد.

  • خانه معین التجار

در محله "در عباس" شوشتر خانه ای نسبتا قدیمی وجود دارد که تا سال 1349 ه. ش محل مدرسه اردشیر بوده است. سنگ کاری و گچبری حاشیه پنجره ها و نورگیری آن فوق العاده جالب است و هنر ظریف کاری و گچ بری دوران قاجاریه را باز می نماید.

  • خانه مستوفی

خانه های مستوفی به اواخر دوره قاجار مربوط است. از حیاط باصفای این خانه، رودخانه شطیط و مناظر اطراف آن دیده می شوند. دیوارها و سقف این خانه با آجر تزیین شده و شبستان بزرگی با ستون های زیبای آجری دارد. خانه مستوفی به منظور نگهداری اشیاء کشف شده در شوشتر به موزه تبدیل خواهد شد.

از دیگر خانه های قدیمی می توان خانه حاج منعم، امین التجار (امین زاده) و افضل و دورقی را نام برد.

گورستان

  • گورستان هرمز ساسانی

این گور در کنار یکی از خیابان های اصلی شهر رامهرمز در میان باغی واقع شده است. بنا به اظهار مردم محل، این قبر به هرمز ساسانی بنا کننده رامهرمز تعلق دارد. در چند قدمی این محل گورامام زاده بی بی سینی زیارتگاه مردم است که شاید یادآور بی بی ساسانی باشد.

  • گورستان شمی

این گورستان در روستای شمی در شمال شهرستان ایذه واقع شده است. در این محل گورهای زیادی به شیوه ساسانیان ایجاد شده اند که به صورت غیر مجاز حفاری شده اند. آثار و مجسمه های به دست آمده از این ناحیه از تمدنی قدیمی تر حکایت می کند.

  • گورستان زرتشتیان

در کوهستان شرقی اهواز دخمه هایی در دل کوه تراشیده شده که مدفن زرتشتیان اهواز در دوران پیش از اسلام است. وضع موجود دخمه ها چنین می نماید که شاید ابتدا معبدی بوده باشند که بعدها به مدفن مردگان تبدیل شده اند.

نقش

  • نقش برد

در دره برد نبشته ایذه قطعه سنگ نامنظمی در کنار کوه افتاده است. این سنگ ها به وسیله حجاران زبردستی حجاری شده است. نقش های این سنگ نبشته و لوحه عظیم آن عبارت از مرد بلند قد شمشیر به دستی که گیسوان گشاده و انبوه و کلاه گرد بی کنگره ای دارد و در سمت راست آن نیز نقش سواری حجاری شده است. در سمت چپ آن نیز نقش چند انسان حجاری شده به چشم می خورد.

  • نقش کوباد

نقش کوباد بر روی صخره ای مربع مستطیل به طول و عرض 5/1*3 متر حجاری شده است. در این لوح از سمت چپ پیکره 5 انسان ایستاده با لباس بلند با دو دست را روی سینه، حجاری شده است. در جلوی این پنج نفر نقش مردی یا زنی حجاری شده که بر سکو نشسته و به سوی آن 5 نقش توجه دارد، این نقش نیز هم چون دیگر نقش ها دامنی بلند دارد. مردم محلی این نقش را مکتب خانه یا مدرسه می نامند.

  • نقش کول فره

کتیبه کول فره در انتهای دشت ایذه قرار دارد. در این نقوش بدیع و حیرت انگیزی از صورت های شاه، فرمانروا، زن، مرد، اسرا و جانورانی چون گاو، گاومیش و گوسفند حجاری شده اند. نقوش این کتیبه در حال نیایش و احترام و حمل هدایا و تقدیس رب النوع یا امیر دیده می شوند. این اثر به دوران حکومت عیلام (قبل از میلاد) مربوط است و از آثار بسیار مهم باستانی استان خوزسان به شمار می رود.

کتیبه

  • کتیبه تنگ سروک (سولک)

سنگ نگاره های تنگ سروک در 50 کیلومتری شمال غربی بهبهان قراردارند و به دوره اشکانی مربوط می شوند.

  • کتیبه های تنگ تکاب

تنگ تکاب در فاصله 9 کیلومتری شمال شهر بهبهان واقع شده است. به فاصله نه چندان دور از مدخل تنگ چند کتیبه به خط نستعلیق ساده بر روی سنگ کوه نقر شده است. کتیبه اول چهارضلعی است و موضوع آن شرح اقدامات حاکم بهبهان است که در زمان ناصرالدین شاه انجام داده است. کتیبه دوم مثلثی شکل است. متن این کتیبه شرح چگونگی کاشتن نیلوفرهای آبی در حومه شهر و چند نقطه دیگر است.

نقش جونگ اژدل یا اژدر، مجسمه سوسن و کتیبه هانی در ایذه از دیگر کتیبه ها و سنگ نوشته های این استان می باشد.

پل

  • پل آب شور (اوسور)

بقایای این پل بسیار کهن ساسانی بر روی شاخه ای از رود کارون در شهر دزفول به جامانده است. این پل توسط بانو "خره زا" مادر اردشیر بابکان ساخته شده است.

  • پل قدیمی دزفول

پل قدیمی دزفول را می توان قدیمی ترین پل جهان دانست که هم اینک رابط دو شهر دزفول و اندیمشک است و در زمان ساسانیان احداث شده است. این پل در دوره های عضدالدوله دیلمی - صفویه - قاجاریه و اوایل دوره پهلوی بارها بازسازی و مرمت گردیده است. این پل هم اکنون چهار دهانه بزرگ آبرو دارد. در بین هر دو دهانه بزرگ پل یک طاق نمای کوچک قرار دارد که به وسیله پلکانی به سطح بستر پل متصل می شود. در کنار پل و نزدیک ساحل، آثار آسیاب های قدیمی مشهود است.

  • پل رودخانه کرخه

در جاده دهلران، در شمال پل آهنی جدید، آثار یک دهانه و یک پایه از پل عظیم سنگی با مصالح گچ و تخته سنگ های تراشیده به جامانده است که اکنون به پل قدیم کرخه و پل نادری معروف است. این پل با آثار ایوان کرخه ارتباط داشته و واجد ارزش های جهانگردی است.

  • پل کسری

این پل در مسیر بهبهان به امام زاده جعفر بر روی رودخانه تاب ساخته شده و از آثار دوره ساسانیان است. در حال حاضر تابستان ها همزمان با کاهش آب رودخانه، بقایای پل نمایان می شود.

  • پل دختر ارجان

در ناحیه ارجان بهبهان بر روی رودخانه تاب بقایای یک پل و یک سد به جامانده است که شبیه پل عظیم شوشتر در مقیاس کوچکتر است. در کناره جنوبی آن آثاری از 4 پایه و توده ای از یک سد به جا مانده است. در کناره شمالی نیز آثاری از تاسیسات آب و چهار قنات که در سنگ ها کنده شده، به چشم می خورد.

  •  پل شادروان

پل شادروان به موازات پل جدید جاده شوشتر - دزفول واقع شده است. زمان احداث این پل به دوره ساسانیان و شاپور اول مربوط است. یکی از شروط آزادی قیصر روم و سربازانش ساختن پل شادروان بوده که از طرف قیصر مورد قبول واقع شده است. پس از اتمام پل شادروان، شاپور قیصر دوم و رومیان اسیر را آزاد کرد و به آن ها وطن خود باز گشتند. آثار 16 دهانه آبرو پل باقیمانده اند. مصالح ساختمانی این پل،سنگ، ملات گچ و قلوه سنگ است.

کاخ

  • کاخ آپادانا (داریوش)

این کاخ به دستور داریوش هخامنشی بر روی تپه های عیلامی احداث شده و به کاخ داریوش (آپادانا) معروف است. بخش مهمی از این کاخ در زمان اردشیر اول (461 پیش از میلاد) دچار آتش سوزی شد و سرانجام این کاخ همراه با دیگر کاخ های هخامنشی در حمله اسکندر مقدونی ویران گردید.

  • کاخ ایوان کرخه

در 20 کیلومتری شمال غربی ویرانه های شهر شوش، آثار کاخ عظیمی از دوره ساسانیان به جامانده است که به نام "کوت کرخه" یا ایوان کرخه معروف است. باروی عظیمی محوطه کاخ را محصور نموده و در هر طرف دروازه هایی به فواصل معین دارد. در سمت شرق محوطه، ساختمان ویرانه ای باقیمانده که طاق هلالی آجری دارد و در گذشته تالار با شکوهی انجام مراسم دربار پادشاهان ساسانی استفاده می شده است.

  • کاخ صفه سر مسجد

برفراز تپه ای مشرف به محله سر مسجد بقایای کاخ یا معبدی از آثار قرن هفتم پیش از میلاد به جا مانده است. تخته سنگ های تراشیده نامنظم و ستون های مدور شکسته همراه با طاق ها و قوس های بام پوش در محل بنا پراکنده شده اند.

  • کاخ شائور (اردشیر)

بقایای این کاخ در کناره غربی رودخانه شائور و در روبروی آرامگاه دانیال (ع) نبی واقع شده است. این کاخ تالاری مربع و تاسیسات جانبی دارد. ستون های آن از سنگ و دیوارهای آن از خشت ساخته شده بودند. این کاخ در زمان اردشیر دوم بنا گردیده و مدتی نیز به عنوان محل اسکان و مقر حکومتی او بوده است.

کاروانسرا

  • کاروانسرای دزفول

در شهر دزفول آثار نیمه ویرانه چند کاروانسرا به جامانده است که احتمالا در زمان صفوی و حکومت "واخشتوخان" بنا شده اند. دو کاروانسرای قدیمی امروز مورد استفاده پیشه وران، انبار داران و بازرگانان قرار دارد که به نام کاروانسرای افضل و قندی معروف اند.

  • کاروانسرای شوشتر

در گذشته گمرک خوزستان در شهر شوشتر قرار داشت و لذا کاروانسرای متعددی ایجاد شده اند. از جمله این کاروانسراها میتوان به کاروانسرای آقایان ها شمی و ابریشم کاری در مرکز شهر اشاره کردفضای کاروانسرا برای ایجاد سالن غذا خوری و قهوه خانه سنتی بسیار مناسب است.

قلعه

  • قلعه آکروپل

قلعه آکروپل یا قلعه شوش به دست هیئت باستان شناسی فرانسوی در سال 1897 میلادی بر روی بلندترین نقطه شهر شوش بنا شده و شباهت بسیار زیادی به زندان باستیل فرانسه دارد. این قلعه بااستفاده از آجرهای به دست آمده از کاخ داریوش و تعدادی از آجرهای منقوش به خط میخی چغازنبیل، به دست استادان دزفولی بنا شده است. این قلعه تا پیش از انقلاب اسلامی در اختیار فرانسویان بود و پس از آن به عنوان پایگاه باستان شناسی شوش مورد استفاده قرار گرفت. مجسمه معروف ملکه ناپیراسوستون، قانون نامه حمورابی و لیوان مشهور سفالی شوش به رنگ نخودی و نقش بزکوهی، از مهم ترین آثار به دست آمده از تپه آکروپل است. قلعه آکروپل در مدت 15 سال ساخته شده و دژ دفاعی باستان شناسان فرانسوی در برابر هجوم ها و یورش های قبایل و عشایر محلی بوده است.

  • قلعه ارجان

قلعه ارجان در شهرستان بهبهان در بالای کوهی سنگلاخ چسبیده به یک تخته سنگ بزرگ ساخته شده است. آب باران از این تخته سنگ وارد آب انبارهای قلعه می شده است. اسلوب ساختمان برج ها از قلاع رومی اقتباس شده و به شکل مکعب می باشد. صحن قلعه ارجان نسبتا وسیع است و سه طبقه حجره با طاق رومی دارد.

  • قلعه بردی

این قلعه اولین اقامتگاه دائمی قوم پارس و زادگاه اصلی کوروش هخامنشی است و در بخش اندیکا مسجد سلیمان واقع شده است. قلعه بردی ساختمان عظیمی است که گفته می شود در زمان عیلامی ها از سنگ های بزرگ و بدون ملات ساخته شده است. این قلعه دارای آسیاب زمستانی است.

  • قلعه دختر

قلعه دختر در شمال رامهرمز قرار دارد. این قلعه احتمالا در زمان ساسانیان برای حفاظت و امنیت راه تجاری و نظامی شوش، واجار، اصفهان یا برای نگهبانی کاخ و خزاین رامهرمز بنا گردیده و رومی ها در ساختن آن دخالت داشته اند.

  • قلعه رستم گتوند

قلعه رستم گتوند در شمال روستای گتوند بر روی تپه ای واقع شده و آثاری از آن مانند دیواره قلوه سنگی با ملات گچ و... به جا مانده است. این قلعه در روزگار آبادانی، استفاده نظامی داشته و در میان مردم قلعه رستم یا محل زندان شهرت دارد.

  • قلعه سیم بند (طاقا)

سیم بند برجک یک اطاقی است که بر روی تپه ای در بخش اندیکا در مسجدسلیمان واقع شده است. در همین محل بود که عیلامی ها تعدادی از آنزانی ها (قوم بختیاری) را اسیر و زندانی کرده بودند و از این حیث واجد ارزش های تاریخی و جهانگردی است.

  • قلعه یزدگرد (تاشاری)

این قلعه در نزدیک روستای شوردین شهرستان رامهرمز واقع شده است. در نزدیکی این قلعه صخره ای به نام "زرد بردیه" وجود دارد که در آن حفره های کوچک و بزرگی شبیه مساکن پیش از تاریخ همراه با، آثار بی شماری از مساکن سنگی، خانه ها، اطاق ها، راه ها، آغل ها، کوچه ها و معابد باقی مانده است.

قلعه شاپور ساسانی سلاسل، قلعه رستم عقیلی در شوشتر، قلعه تل در ایذه، قلعه تزک دز در مسجد سلیمان، قلعه خواجه، قلعه لیت (ریت) در بخش اندیکا در شهرستان مسجد سلیمان، قلعه دیزه وِراز فرامرز اشکانی، قلعه ارک یا ارخ، قلاع گلاب، گل و ده مرد در سمت شرقی سردشت و قلعه باستانی بابا سیف در شرق جاده هندیجان از دیگر قلعه ها و برج های استان می باشد.

موزه

  • موزه آبادان

موزه آبادان در خیابان احمد آباد آبادان واقع شده و بنایی یک طبقه با گنبدی مشابه گنبد آرامگاه دانیال نبی ساخته شده است. این موزه در سال 1338 تاسیس شد و جنگ تحمیلی آسیب دید و اشیای آن به محل امنی انتقال یافت قرار است.

  • موزه هفت تپه

ساختمان موزه هفت تپه در یک طبقه ساخته شده است و در سال 1352 افتتاح شده است. اسکلت ساختمان سیمانی و نمای خارجی آن از آجر و سنگ است. این موزه به کتابخانه، آرشیو، آزمایشگاه و چاپخانه مجهز است. اشیای آن در حال حاضر در تهران نگهداری می شود تا پس از بازسازی خرابی های جنگ تحمیلی عراق به ایران به محل اصلی (موزه هفت تپه) انتقال داده شود.

  • موزه شوش

موزه شوش در میان باغی بر سر راه قلعه باستانی شوش و در روبروی بقعه دانیال بنی قرار گرفته است. بنای اولیه موزه همزمان با شروع حفاری های شوش و با به کارگیری آجرهای به دست آمده از حفاری های شوش و چغازنبیل ساخته شده و طی سال های بعد قسمت هایی نیز به آن افزوده شده است. موزه شوش در سال 1345 گشایش یافته است. آثار این موزه به دوره پیش از عیلام تا دوره اسلامی تعلق دارند. موزه شوش 6 تالاربزرگ دارد و تمامی آثار به نمایش درآمده در آن حاصل حفاری های منطقه شوش و چغازنبیل است.

غار

  • غار اشکفت سلمان

اشکفت سلماندر فاصله 3 کیلومتری جنوب غربی ایذه کنونی قرار دارد. اشکفت سلمان عبارتست از غاری در درون صخره طبیعی با یک چشمه آب شیرین گوارا که از درون غاری کوچک و باریک بیرون می آید. روبروی مجموعه اشکفت سلیمان در سمت راست دو نقش نیم رخ برجسته که در درون دو چهارگوش معقر حجاری شده اند وجود دارد. آتشدانی فروزان در جلوی آن هاست که بلندی آن تا زانوان آن ها می رسد. در شرق این دو لوح اشکفت بزرگی یعنی سایه بان خمیده کوه قرار دارد که در زیر آن بر روی بدنه کوه یک کتیبه مستطیل شکل میخی و چند نقش حجاری شده است. زیر این کتیبه که در بلندی قرار دارد، محل نشستن، تختگاه یا انجام مراسمی خاص بوده است.

  • غار کهناب

این غار از تنگ انبار سفید لالی بخش لالی در مسجد سلیمان شروع و به منطقه چلوار ختم می شود. این منطقه بسیار دیدنی و سیاحتی است که برای تحقیقات باستان شناسان و جهانگردان بسیار جالب توجه است.

آسیاب

  • آسیاب های قدیمی رعنا و گله گه

آسیاب رعنا در غرب شهر دزفول و در کنار رودخانه دز واقع شده است و در اطراف آن آثار طاق های متعدد رومی و دیوارهای سنگ و ساروجی و دهانه های کوچک و بزرگ و اتاق و اتاقک های نیمه خراب به جا مانده است. آسیاب گله گه در فاصله 300 متری بند بالارود قرار گرفته و آثار دوران ساسانی است.

  • آسیاب های آبی سیکا

یکی از قدیمی ترین و زیباترین بناهای شوشتر آسیاب های سیکاست. سیکا، محلی است با اتاقک ها و راهروهای باریک که در کنار آن ها جوی آب روان است و منافذی مشرف به رود گرگر دارد. این مکان در تابستان محل تفریح مردم است. در آسیاب های سیکا جریان آب از بالا به پایین با فشار زیاد چرخ آسیاب را برای تهیه آرد گندم به حرکت در می آورد. در فصل تابستان در اتاقک های سیکا هوای خنک و مطبوعی جریان دارد و لذا به تفرجگاه مردم شوشتر در تابستان تبدیل شده است.

حمام ها و آب انبار

  • آب انبار مله پیر گل سرخ

در راه بهبهان به خیرآباد سه باب آب انبار مستطیل از گچ و ساروج باقی مانده است که در حال حاضر سقف و تاسیسات ندارد و به نظر می رسد که از آثار اواخر دوره صفوی است.

  • حمام وزیر

حمام قدیمی وزیر در شهر دزفول واقع شده است. از رختکن حمام دو ستون سنگی با تراش مارپیچی باقی مانده است. سقف ستون ها، سقف ایوان رخت کن چهار طاق رومی بلند، یک ایوان شاه نشین باسقف طاق رومی دارد. بر گرداگرد پایه های سقف یکی از ستون ها لچکی های هندسی منظم از گچ طراحی و اجراشده است. در اول کوچه باریکو نزدیک به حمام وزیر چهار قطعه ستون سنگی شکسته و دو قطعه ستون سنگی یا پایه آن با نقش مارپیچی ظریف فرو افتاده که از حمام وزیر خارج کرده اند.

حمام محله بکان در کناره رودخانه تاب و حمام کرناسیون در دزفول از دیگر حمام ها و آب انبارهای قدیمی استان می باشد.

بند

  • بند بالارود

بند بالارود بر روی رودخانه دزفول (شاخه ای از رود دز) ساخته شده و آثاری از آن باقی مانده است. که شامل یک اطاق بزرگ و دو اطاق کوچک با پایه هایی در داخل آب است این بند با سنگ و آجر ساخته شده و ملاتی از گچ و خاکستر دارد و از آثار دوره ساسانی است.

  • بند برج عیار

بند برج عیار بر روی رودخانه گرگر بنا شده است. این بنا به بند "صابی کش" نیز معروف است. برج عیار نام ظرفی بود که در آن طلا و جواهر نگهداری می شد. این بند در دو طرف رودخانه گرگر تاسیساتی دارد که از آن برای انحراف آب رودخانه استفاده می شده است.

  • بند خداآفرین

بند خدا آفرین یا ماهی بازان در مسیر رودخانه گرگر قرار دارد و از عجایب سدسازی در زمان ساسانیان به شمار می رود این بند بسیار تماشایی و دیدنی است.

  • بند میزان (والرین)

بند میزان یا بند شاپور آب رودخانه کارون را به دو قسمت شرقی و غربی تقسیم می کند و از آثار دوران ساسانی است. این بند به صورت یک نیم دایره ساخته شده و دو بازوی منحرف کننده دارد. بخشی از آب کارون توسط این بند در شرق شهر جریان می یابد که به رودخانه گرگر معروف است و بخش دیگری از آب کارون در قسمت غرب جریان دارد که به آن شطیط نامیده می شود. این دو آبراهه در جنوب شوشتر و در ناحیه بند قیر مجددا به همدیگر ملحق شده و کارون بزرگ را تشکیل می دهند. آبشارهای آبی، پس از بند برج عیار، بر روی رودخانه گرگر و در دل صخره های طبیعی احداث شده اند. این بند سابقا میزان نام داشت، گفته می شود که والرین امپراطور رم آن را ساخته است. در ساختمان این بند مصالح مختلف و سبک های متفاوتی به خصوص در قسمت طاق به کار رفته و به طرز زیبا و باشکوهی ساخته شده است. این بند حدود 521 متر طول دارد. بندمیزان در زمان قاجار مرمت شده و به بند خاقان نیز مشهور است.

تپه ها و شهرهای باستانی

  • شهر باستانی ارجان

شهر باستانی ارجان در فاصله 10 کیلومتری شمال بهبهان قرار دارد که اکنون تپه هایی از آن باقیمانده و به زمان ساسانیان مربوط است. شهر ارجان 6 دروازه به نام های دروازه اهواز، دروازه ریشهر، میدان، کیالین، شیراز و اضافه داشته است. تل حومه یا همایون بزرگترین تل شهر ارجان، است. خانه شاه که امروز ویرانه آن به سرای مَلِک معروف است در جنوب شرقی شهر ارجان قرار دارد. این شهر به علت نامعلومی رو به ویرانی نهاد و بهبهان امروزی در کنار آن به وجود آمده است.

  • شهر باستانی دستوا

شهر باستانی دستوا در 3 کیلومتری جنوب شوشتر و در کنار شعبه کوچکی از نهر داریون قرار دارد. براساس مدارک موجود، شهر دستوا در دوره اشکانی به دست "شیلهاک ابن شوشیناک" احداث شده است. این شهر در اوایل دوره اسلامی متروکه شده است. نام دستوا در کتاب "الانساب" مروی با جمله زیردستوا شهری است از خوزستان که پارچه های دستوایی از آنجاست آمده است.

  • شهر باستانی جندی شاپور

شهر باستانی جندی شاپور در 10 کیلومتری دزفول در محدوده روستای شاه آباد واقع شده است. ظاهرا جندی شاهپور را شاهپور اول پس از پیروزی بر والرین ساخت و هفتمین نفر از اعقاب وی "شاهپور ذوالاکتاف" آن را توسعه داد به شهر بزرگی تبدیل کرد. دانشگاه این شهر در زمان خود یکی از معتبرترین دانشگاه های جهان بود و تا دهه ها بعد نیز به عنوان یک مرکز بزرگ علمی شناخته می شده است.

  • تل برمی یا برمک

تل برمی یا برمک در جنوب شهر رامهرمز و نزدیکی آبادی کیمه واقع شده است. در این تپه حفاری های غیر علمی و غیر مجازی صورت گرفته و اشیایی از قبیل: مجسمه جانوران و سفال های نقوش و اجسام معین به دست آمده است.

  • تپه چغامیش

در فاصله 40 کیلومتری جنوب شرقی دزفول چند تپه گلین به نام چغامیش به جا مانده است. تپه طبق کاوش های مختلف، مشخص گردید که چغامیش شهری از دوران پیش از اختراع خط است و قدمت آن به حدود 34 قرن پیش از میلاد می رسد. فرهنگ های ابتدایی ساکنان آن از روی سبک خاص کوزه گری و سفال های خوش ترکیب آن مشخص شده اند. این فرهنگ ها به حدود 6 هزار سال پیش از میلاد مسیح مربوط اند.

  • تپه کلگه زری

تپه باستانی کلگه زری در جنوب شهر مسجد سلیمان، در منطقه کلگه واقع شده است و به هزاره سوم قبل از میلاد مربوط است. آثار کتیبه کنده کاری شده از ظهور حضرت ابراهیم (ع) بر روی صخره ای در کلگه زرین بیانگر پذیرش دین حضرت ابراهیم از سوی مردم آن روزگار بوده است. طول این کتیبه 6 متر و عرض آن 4 متر است که بر روی صخره ای عظیم کنده شده است. در این محل آثاری از ادوار ساسانی و اشکانی نیز به دست آمده و در عصر هخامنشیان نیز دارای اهمیت بوده است.

  • تپه های شوش (شهرشاهی)

منطقه شرقی تپه های شوش به نام شهر شاهی نامگذاری شده است. از این تپه ها آثار فراوانی مربوط به دوره های عیلامی، هخامنشی، اشکانی و ساسانی به دست آمده است. در این ناحیه بقایای آثاری از خیابان ها، معابر و سکونتگاه های مردم آن دوران کشف شده است. آثار، ادوات و جمجمه های یافت شده، نشان می دهند که مردم این ناحیه بومیانی بوده اند که پیش از مهاجرت آریایی ها در سرتاسر نواحی جنوبی و مرکزی ایران سکونت داشته اند و دولت ها و حکومت ها عیلامی را تشکیل داده اند. بسیاری از آداب و رسوم و طرز زندگی مردم آن روزگار از جمله: سبک خانه سازی، طرز دفن اموات، قراردادن تنور در وسط اتاق و... است.

روستای ساسانی شمی در شهرستان ایذه، شهر ساسانی در اندیمشک، ویرانه شهر مختارک در رامهرمز، شهر باستانی آسک (کلات) در هندیجان و روستای صالحک در بهبهان از دیگر شهر های باستانی و هفت تپه، تپه های شوش (شهرصنعتگران) در شوش، تل سود یا رزینی در رامهرمز و تپه های باستانی گلگیر در مسجد سلیمان از تپه های باستانی استان می باشند.

مقام صاحب الزمان

این بنا در جهت شمال شرقی شوشتر در کنار قبرستان اصلی شهر شوشتر واقع شده است. در سال های اخیر، ساختمان بقعه را به طرز باشکوهی نوسازی کرده اند و عده ای از علماء متاخر نیز دراطراف این بقعه دفن شده اند.

ویرانه های شهر به گوار (آثار جلگه تشون)

در غرب دشت بهبهان در زیر و میان مزارع کوچک و پراکنده، خرابه های شهر "به گواد" یا "به گواز" قرار دارد که روزگاری 20 کیلومتر مربع وسعت داشته است.

توعاشقون (اتاق عاشقان) و کلاه فرنگی در شوشتر ساسانی،طاق نصرت ساسانی و آرامگاه هرمز ساسانی در رامهرمز از دیگر آثار تاریخی استان می باشند.


غذاهای محلی

غذاهای مردم استان خوزستان ارتباط مستقیمی با شیوه معیشت آن ها دارد. از آن جمله می توان به شله چغندر، آش دوآ، کله پاچه، سوپ مرغ، کوفته برنجی، انواع ماهی (ماهی سرخ کرده، مهروت، صبور، خورشت ماهی، خوراک ماهی سرخو، مسموته، مرگ سمک، خوراک ماهی کوشک، ماهی سبزی، سوپ ماهی و میگو، ماهی تنوری، ماهی شور، خوراک ماهی، کوکو ماهی)، خوراک لوبیا چشم بلبلی، کوکو سبزی، پنیرک، خوراک باقلا، آب ماش، باقلا آب پز، سعدین، حمیص توله، سمبوسه، دلمه برگ مو، سیر باقلا، سیلون و ارده، برونی باقله، برونی (صندلی سلطانی)، توله با ماست، اترشی، توچیری، حشو، بشرک، درشته، خوراک عدس قرمز، شله ارده، ماکارونی با هویج، قل قل، رولت با گوشت، حمیس باقلا سبز، چلپاته، محبوسه، نان گوشتی، دندرو، میگوی سرخ کرده، خرده گندم، آب نخود، زرد کباب، حریسه، آب باقلا، کباب شیره، املت تخم مرغ، میگو پلو، کلم پلو، بهبهان پلاو، ته چپن، خورشت بامیه، قلیه آلو، خورشت شلغم، قلیه دزفولی، نشاء، حلوای نشاسته، شعریه، خرمای معصله، بیسکویت عربی، ترشی خوزستانی و ده ها نوع خورشت و چاشت و نان های محلی دیگر اشاره نمود.


موسیقی محلی

مایه و گوشه شوشتری در موسیقی ایران معروف است و در دستگاه همایون نواخته می شود. آلات موسیقی استان خوزستان عبارتند از: نی جفته، سرنا، تار، تنبک، دایره، دهل و نی هفت بند. موسیقی عرب وامدارا انواع شعر عربی همانند"ابوزیه"،"عتاب"،"ابوطگه" یا"بسته" و نظایر آن است. گروه های آوازخوان محلی عربی را"الخاشبه" می گویند که آهنگ های محلی را با آلات موسیقی عربی می نوازند و نوعی دیگر از موسیقی و آواز شعر و آهنگ عربی محلی وجود دارد که به"علوانیه" معروف است. در عتاب نیز نوعی غم و اندوه وجود دارد. شعر و آهنگ"ابوطگه" نیز به طور فردی و جمعی خوانده می شود که با شادی و گاه با رقص یا"طلگت اصبع" همراه است. ابزارهای موسیقی عربی محلی عبارتند از: مطبگ، النای، العذابه، الطبله، الدف، الزنجاری، رباب، سنتور و دمام.


صنایع دستی

صنایع دستی استان خوزستان خاصه منسوجات و صنعت حریر بافی در گذشته معروف بود. المقدسی جغرافیدان عرب از منسوجات شهر یاد کرده است. عبای نازک و ضخیم شوشتر و اطراف آن مشهور است. در شادگان نیز عبابافی رواج دارد. در خوزستان بافت مقنعه و بافت"چفیه" رواج دارد. همچنین در شوشتر ملحفه و در دزفول لنگ بافته می شود. جاجیم بافی در شادگان رایج است. سایر صنایع دستی استان خوزستان عبارتند از قالی بافی، قلاب دوزی، جاجیم و گلیم، حصیر و بوریا، چادر شب، ورشو سازی، چوقابافی و گبه بافی که بیشتر توسط عشایر بختیاری و عرب بافته می شوند.


روستاهای هدف گردشگری

 

نام روستا

شهرستان

تکیه

باغ ملک

راسفند

ایذه

کهباد دو

ایذه

شیوند

ایذه

سرخاب

مسجد سلیمان

بنه وار

لالی

لیوس

دزفول

تنگ بن

بهبهان

تنگ تکاب

لالی

دهلاویه

دشت آزادگان

رگبه

شادگان

اسلام آباد

دزفول

دشت سوسن سلطان ابراهیم

ایذه

خیرآباد

لالی

خماط

شوش

 

برآورد سطح، تولید و عملکرد در هکتار محصولات زراعی استان در سال زراعی 89-1388

                                                                                                                                     ((واحد: هکتار - تن - کیلوگرم))

نام محصول سطح تولید عملکرد
آبی دیم جمع آبی دیم جمع آبی دیم
غلات گندم

479151

214941

694092

1248676

124396

1373072

2606

578,7

جو

30719

64978

95697

57416

29709

87125

1869,1

457,2

شلتوک صدری دانه باند

994

0

994

4115

0

4115

4139,7

0
پرمحصول دانه بلند

18827

0

18827

118761

0

118761

6308

0
دانه کوتاه

31261

0

31261

180305

0

180305

5767,7

0
نامعلوم

641

0

641

3664

0

3664

5715,8

0
جمع

51723

0

51723

306845

0

306845

5932,5

0
ذرت دانه ای

87117

0

87117

698414

0

698414

8017

0
جمع

648710

279919

928629

2311351

154105

2465456

- -
حبوبات لوبیا

14290

0

14290

39915

0

39915

2793,2

0
عدس 0

190

190

0

49

49

0

258,1

سایر حبوبات

13492

0

13492

23193

0

23193

- -
جمع

27782

190

27972

63108

49

63157

- -
محصولات صنعتی نیشکر

68347

0

68347

5685002

0

5685002

83178,5

0
سویا

10

0

10

14

0

14

1397,5

0
کلزا

1746

1996

3742

2480

1914

4394

1420,4

958,8

سایر دانه های روغنی

8054

0

8054

8054

0

8054

- -
جمع

78157

1996

80153

5694314

1914

5696228

- -
سبزیجات سیب زمینی

5753

0

5753

137841

0

137841

23959,8

0
پیاز

4806

0

4806

147273

0

147273

30643,6

0
گوجه فرنگی

10005

0

10005

332736

0

332736

33257

0
سایر سبزیجات

28395

0

28395

870057

0

870057

- -
جمع

48959

0

48959

1487907

0

1487907

- -
محصولات جالیزی خربزه

4086

0

4086

86865

0

86865

21259,1

0
هندوانه

13984

0

13984

399470

0

399470

28566,2

0
خیار

8079

0

8079

204986

0

204986

25372,7

0
سایر محصولات جالیزی

1278

0

1278

24620

0

24620

- -
جمع

27427

0

27427

715941

0

715941

- -
نباتات علوفه ای یونجه

2640

0

2640

29355

0

29355

11119,2

0
شبدر

1956

0

1956

51824

0

51824

26495,1

0
سایر نباتات علوفه ای

15862

0

15862

609452

0

609452

- -
جمع

20458

0

20458

690631

0

690631

- -
سایر محصولات

33

0

33

660

0

660

- -
جمع کل

851526

282105

1133631

10963912

156067

11119979

- -

 

منابع:

  1.  لوح فشرده اطلس ایران نما - موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی نمایه
  2.  آمارنامه کشاورزی در سال زراعی 89-1388 - دفتر آمار و فناوری اطلاعات وزارت جهاد کشاورزی
  3. دانشنامه آزاد ویکی پدیا
  4. سایت جامع گردشگری ایران
  5. پایگاه خبری روستانیوز
  6. پورتال مرکز آمار ایران
  7. پورتال وزارت کشور
آخرین اخبار روستایی استان

roostanews.com
  • 1،5 میلیارد دلار به توسعه اشتغال روستایی اختصاص یافت ()
  • روستای ابوعقاب آبادان میزبان کتابخانه سیار شد ()
  • راه دسترسی سه روستای دهدز بازگشایی شد ()
  • سمپاشی هوایی زمین های کشاورزی در هندیجان با پهپاد آغاز شد ()
  • 15 میلیمتر باران در روستای سراک ایذه بارید ()
  • مرکز جامع خدمات سلامت یک روستا در خرمشهر بهره برداری شد ()
  • گازرسانی به 24 روستای اندیمشک آغاز شد ()
  • ۵۴ روستای خوزستان در حریم بستر رودخانه قرار دارند ()
  • مسیر دسترسی به روستاهای احمدفداله دزفول بازگشایی شد ()
  • 16 درصد بذر گندم اقلیم گرم کشور در دزفول تولید می شود ()
  • ترک‌خوردگی چند منزل روستایی در زمین‌لرزه ۴.۸ ریشتری ایذه ()
  • 26 طرح عمران روستایی در بخش میان آب شوشتر بهره برداری شد ()
  • 26 طرح بهسازی روستایی در بخش آبژدان اندیکا به بهره برداری رسید ()
  • جاده دسترسی روستای چولانه دشت آزادگان در حال بازسازی است ()
  • بهره برداری از 117طرح آبفار روستایی و آموزشی در خوزستان ()
  • خسارت بیش از ۷ میلیاردی سیل به تاسیسات آبرسانی روستایی خوزستان ()
  • سیل‌بند روستای آلبوعفری دشت آزادگان ترمیم شد ()